14 February 2019

Pensioenfonds kan risico beperken dat onjuiste communicatie leidt tot toekenning van bovenreglementaire rechten

Het Gerechtshof Den Haag heeft recent geoordeeld dat de onjuiste informatie die een bedrijfstakpensioenfonds had verstrekt aan een deelnemer voorafgaand aan zijn vervroegde pensionering, geen rechtshandeling is. Het pensioenfonds mag het reglementaire pensioen blijven uitkeren aan de deelnemer. Eerder was de kantonrechter nog tot een tegenovergesteld oordeel gekomen. Van belang in deze zaak was dat het pensioenfonds in de verstrekte informatie een voorbehoud had opgenomen dat de deelnemer alleen rechten kon ontlenen aan het pensioenreglement. Volgens het hof kon de deelnemer daarom redelijkerwijs niet uit de brief afleiden dat het pensioenfonds de bedoeling had om de deelnemer meer of andere rechten toe te kennen dan het reglementaire pensioen. Het risico voor pensioenuitvoerders dat zij bovenreglementaire rechten moeten toekennen naar aanleiding van onjuiste informatieverstrekking blijft laag. Een belangrijke maatregel om dat risico te beperken is het opnemen van een voorbehoud in de pensioencommunicatie.

De uitspraak van de lagere rechter

De kantonrechter van de Rechtbank Den Haag oordeelde in 2017 dat een bedrijfstakpensioenfonds een rechtshandeling had verricht bij het verstrekken van onjuiste pensioeninformatie aan een deelnemer (zie tussenvonnis en eindvonnis). Het pensioenfonds had op verzoek van de deelnemer een informatiebrief en aanvraagformulier verstuurd, waarmee de deelnemer kon aangeven of hij gebruik wilde maken van de mogelijkheid om met vervroegd pensioen te gaan. Op het aanvraagformulier waren, naar achteraf bleek, te hoge pensioenbedragen vermeld. Nadat de deelnemer het aanvraagformulier ondertekend had geretourneerd, ontving hij kort daarna een bevestigingsbrief van de aanvraag. In deze bevestigingsbrief bleken eveneens onjuiste bedragen vermeld. De inmiddels pensioengerechtigde heeft daarna enkele maanden een te hoge, onreglementaire uitkering ontvangen. Na ontdekking van de fout heeft het pensioenfonds de uitkering bijgesteld tot het reglementaire bedrag. Volgens de kantonrechter mocht de deelnemer echter vertrouwen op de door het pensioenfonds verstrekte informatie. Het gevolg daarvan was, aldus de kantonrechter, dat het pensioenfonds een hoger pensioen moest uitkeren dan het pensioen waar de deelnemer reglementair gezien recht op had. De uitspraak van de kantonrechter stond in schril contrast met de vaste lijn in de rechtspraak van de laatste jaren dat de door een pensioenfonds verstrekte informatie in beginsel geen rechtshandeling is, maar een administratieve handeling waarmee het pensioenfonds beoogt de ontvanger van de informatie te informeren.

 

Het hof komt tot een ander oordeel

Het Gerechtshof Den Haag volgt die lijn in de rechtspraak en oordeelt dat de kantonrechter het bij het verkeerde einde had. Uit de door het pensioenfonds verstrekte informatie blijkt volgens het hof niet van een door het pensioenfonds “verrichte rechtshandeling die is gericht op een van het reglement afwijkend rechtsgevolg”. De deelnemer kan er niet gerechtvaardigd op hebben vertrouwd dat het pensioenfonds een wil had die was gericht op een van het reglement afwijkend rechtsgevolg. Uit de informatiebrief die het pensioenfonds stuurde bleek namelijk duidelijk dat het pensioenfonds de deelnemer alleen beoogde te informeren over de mogelijkheden om met vervroegd pensioen te gaan, aldus het hof. Belangrijk aspect in de beoordeling is dat het pensioenfonds een voorbehoud in de informatiebrief had opgenomen. Uit dat voorbehoud bleek dat de deelnemer alleen rechten kon ontlenen aan het pensioenreglement. Gezien dat voorbehoud, kon de deelnemer redelijkerwijs niet uit de brief hebben afgeleid dat het pensioenfonds de bedoeling had om de deelnemer meer of andere rechten toe te kennen dan het reglementaire pensioen. Ook uit de bevestigingsbrief die het pensioenfonds verstuurde, mocht de deelnemer niet het gerechtvaardigd vertrouwen ontlenen dat het pensioenfonds de wil had om de deelnemer een bovenreglementair pensioen toe te kennen. Het hof vernietigt de uitspraak van de kantonrechter en het pensioenfonds mag het reglementaire pensioen blijven uitkeren. Het risico voor pensioenuitvoerders dat zij bovenreglementaire rechten moeten toekennen naar aanleiding van onjuiste informatieverstrekking blijft daarmee over het algemeen laag. Een belangrijke maatregel om dat risico te beperken is het opnemen van een voorbehoud in de te verstrekken informatie dat een deelnemer alleen rechten kan ontlenen aan het pensioenreglement. Als dat voorbehoud in de verstrekte informatie is opgenomen, zal het in de regel moeilijk zijn voor een deelnemer om met succes te betogen dat een pensioenfonds met die informatie een op rechtsgevolg gerichte wil had een bovenreglementair pensioen te verstrekken.

 

Mocht onjuiste pensioeninformatie geen rechtshandeling zijn, waarvan de deelnemer nakoming kan vragen, dan betekent dat uiteraard niet dat het verstrekken van onjuiste pensioeninformatie altijd zonder civielrechtelijke gevolgen blijft voor het pensioenfonds. Het verstrekken van onjuiste informatie kan onrechtmatig zijn en leiden tot de verplichting om de schade, zoals die door de deelnemer als gevolg van de onjuiste informatie is geleden, te vergoeden. Juist bij informatieverstrekking over een mogelijk vervroegd pensioen is daarom extra oplettendheid vereist. Het kan namelijk goed zijn dat een deelnemer schade lijdt, omdat hij op basis van de verstrekte onjuiste informatie onherroepelijke keuzes maakt – zoals het vervroegd beëindigen van de arbeidsovereenkomst – die hij bij een juiste informatieverstrekking niet zou hebben gemaakt. Overigens stond bij het hof de vraag of het pensioenfonds onrechtmatig had gehandeld en of de deelnemer aanspraak op schadevergoeding kon maken, niet meer ter discussie. De kantonrechter had die vordering van de deelnemer, na verweer van het pensioenfonds, al afgewezen. Tegen dat oordeel was geen hoger beroep ingesteld. De Brauw stond het pensioenfonds bij in deze zaak.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

We keep track of you on our site with cookies, in order to offer the basic functionality of the website and generate user statistics on an anonymous basis to make our website more user-friendly. We do not use or share your data with third parties for advertising purposes.
Accept cookiesChange cookiesClick here for more information about our cookies.