16 November 2017

Executierechter mag oordelen dat geen dwangsommen zijn verbeurd in geval van derdenbeslag

De Hoge Raad heeft onlangs duidelijkheid geschapen over de vraag naar bevoegdheidsverdeling tussen de rechter die in een vonnis een dwangsom heeft opgelegd en de rechter die oordeelt in een executiegeschil. Deze vraag rees in verband met een schuldenaar die vanwege een derdenbeslag verplicht was roerende goederen onder zich te houden die hij op grond van een veroordeling (en op straffe van een dwangsom) juist moest afgeven aan zijn schuldeiser. Als een dergelijke situatie van schuldeisersverzuim zich voordoet, kunnen cliënten ook de rechter die oordeelt in het executiegeschil verzoeken te bepalen of dwangsommen al dan niet zijn verbeurd.

In deze zaak was partij A veroordeeld tot betaling van een geldbedrag en afgifte van goederen aan partij B binnen vier weken op straffe van een dwangsom. Binnen die vier weken legde een schuldeiser van partij B derdenbeslag op de gelden en goederen van partij B, die zich op dat moment nog onder partij A bevonden. Partij A was op grond van de wet verplicht de goederen onder zich te houden in verband met het beslag, en de vraag rees vervolgens of zij nu dwangsommen verbeurde tegenover partij B, omdat zij niet binnen vier weken aan het vonnis voldeed. Om antwoord te krijgen op deze vraag maakte de behandelend deurwaarder een kort geding aanhangig bij de voorzieningenrechter. Deze oordeelde dat partij A terecht de goederen onder zich had gehouden en dus geen dwangsommen verbeurde, aangezien zij onmogelijk aan het vonnis kon voldoen. In hoger beroep oordeelde het hof echter dat de rechter die oordeelt in het executiegeschil niet bevoegd is hierover te oordelen, maar dat dat is voorbehouden aan de rechter die de dwangsom had opgelegd.

De Hoge Raad stelt voorop dat op basis van de wet uitsluitend de rechter die de dwangsom had opgelegd bevoegd is de dwangsom op te heffen of te verminderen als de veroordeelde niet aan de hoofdveroordeling kan voldoen. Daaruit had het hof afgeleid dat de rechter die oordeelt in het executiegeschil dus niet kan oordelen over een op “onmogelijkheid” gebaseerde stelling van de veroordeelde, in dit geval de stelling van partij A dat zij geen dwangsommen hoeft te betalen als gevolg van het derdenbeslag.

De Hoge Raad ziet dat anders. De rechter die oordeelt in het executiegeschil kan, net als in andere gevallen waarin executiegeschillen aan hem worden voorgelegd, onderzoeken of de uitspraak waarbij de dwangsom is opgelegd nog actueel en uitvoerbaar is in het licht van nieuwe, geen overmacht opleverende omstandigheden.
Partij A was in dit geval door het derdenbeslag verplicht om de goederen onder zich te houden. Zij kon dus niet aan de veroordeling tot afgifte voldoen. Het derdenbeslag leverde schuldeisersverzuim op voor partij B, en zo lang dat verzuim duurde, mocht partij B geen maatregelen tot executie nemen. Daardoor kon de hoofdveroordeling waaraan de dwangsom was verbonden gedurende die periode niet ten uitvoer worden gelegd. Dit brengt mee dat partij A gedurende de periode van het schuldeisersverzuim dus ook geen dwangsommen kon verbeuren.

Daaraan doet niet af dat het verzuim van de schuldeiser ook overmacht voor de schuldenaar oplevert. Het hof kon immers vaststellen dat de hoofdveroordeling niet vatbaar was voor tenuitvoerlegging. Voor een cliënt die zelf, of van wie de wederpartij niet aan een veroordelend vonnis kan voldoen door een gelegd beslag of een andere gebeurtenis die wordt aangemerkt als schuldeisersverzuim, is het dan ook van belang te weten dat de rechter in het executiegeschil bevoegd is te oordelen over verbeurde dwangsommen. Daarvoor hoeft dus geen aparte procedure te worden gestart bij de rechter die de dwangsom had opgelegd.

We keep track of you on our site with cookies, in order to offer the basic functionality of the website and generate user statistics on an anonymous basis to make our website more user-friendly. We do not use or share your data with third parties for advertising purposes.
Accept cookiesChange cookiesClick here for more information about our cookies.